Nieszczelna instalacja rzadko daje o sobie znać od razu. Zanim na ścianie pojawi się wilgoć, a licznik zacznie naliczać podejrzanie duże zużycie, woda potrafi miesiącami uciekać do gruntu lub przegród budowlanych. W obiektach przemysłowych i sieciach przesyłowych skala problemu jest jeszcze większa — straty idą w setki metrów sześciennych, a zawilgocenie niszczy fundamenty i nawierzchnie. Dlatego diagnostyka szczelności powinna być stałym elementem utrzymania ruchu, a nie działaniem podejmowanym dopiero po awarii.
Współczesne wykrywanie nieszczelności instalacji wodnej opiera się na metodach bezinwazyjnych: korelacji akustycznej, geofonach, gazie znacznikowym czy kamerach termowizyjnych. Każda z technik ma swoje pole zastosowania — korelatory świetnie radzą sobie na długich odcinkach sieci, gaz znacznikowy pozwala wskazać wyciek z dokładnością do kilkudziesięciu centymetrów nawet pod posadzką, a termowizja błyskawicznie lokalizuje przecieki instalacji grzewczych. Profesjonalna firma łączy kilka metod, dzięki czemu punkt wykopu wskazuje się precyzyjnie, bez rozkuwania całych posadzek „na ślepo”. Różnica w kosztach jest zasadnicza: naprawa punktowa to wydatek rzędu pojedynczych tysięcy złotych, podczas gdy poszukiwanie awarii metodą kolejnych odkrywek potrafi kosztować dziesięciokrotnie więcej — nie licząc przestoju obiektu.
Drugim filarem profilaktyki są badania okresowe i odbiorowe. Wykonana zgodnie z normą PN-EN 805 próba szczelności instalacji wodnej daje jednoznaczną odpowiedź, czy nowy lub wyremontowany odcinek trzyma ciśnienie. Rejestrowany przebieg próby i protokół końcowy to dokumenty, których coraz częściej wymagają inwestorzy, ubezpieczyciele i inspektorzy nadzoru — warto więc zlecać badania firmie dysponującej kalibrowaną aparaturą pomiarową. Na sieciach wodociągowych badania odbiorowe wykonuje się przed zasypaniem wykopów, dzięki czemu ewentualną wadę połączenia można usunąć od razu, a nie po oddaniu inwestycji do użytku.
Co zrobić, gdy wyciek został już zlokalizowany, a naprawa wymaga opróżnienia zbiornika lub odwodnienia wykopu? W takich sytuacjach nie trzeba kupować sprzętu — wynajem pomp o odpowiedniej wydajności rozwiązuje problem na czas naprawy, a dostawca dobierze jednostki do medium, wysokości podnoszenia i warunków na budowie. Wypożyczane agregaty obejmują zarówno małe pompy odwodnieniowe, jak i wysokowydajne układy do przerzutu wody między zbiornikami czy tymczasowego obejścia przepompowni.
Coraz popularniejsze staje się także stałe monitorowanie sieci. Rejestratory ciśnienia i przepływu montowane w newralgicznych punktach instalacji wychwytują anomalie zużycia w nocy, gdy pobór powinien być bliski zeru — analiza minimalnych przepływów nocnych to najtańszy system wczesnego ostrzegania przed wyciekami, stosowany z powodzeniem przez przedsiębiorstwa wodociągowe i zarządców dużych obiektów.
Regularna diagnostyka, udokumentowane próby i szybka reakcja na wykryte przecieki to trzy elementy, które realnie obniżają koszty eksploatacji każdej instalacji wodnej — od budynku biurowego po sieć przemysłową. Im wcześniej wyciek zostanie namierzony, tym mniejszy rachunek za jego skutki.
